Serklaj Dikişi (Rahim Ağzı Dikişi): Nedir, Nasıl Yapılır ve Sonrası
Serklaj dikişi neden yapılır, hangi haftada atılır, nasıl alınır? Dikişin kendiliğinden açılması, sonrasında dikkat edilmesi gerekenler ve doğum zamanlaması hakkında kapsamlı rehber.
Serklaj dikişi nedir? — Kısa ve net cevap
Serklaj, rahim ağzı (serviks) yetersizliği ya da kısalığı nedeniyle erken doğum veya tekrarlayan gebelik kaybı riski bulunan gebelerde serviksin dikişle kapatılarak gebeliğin sürdürülmesini sağlayan bir cerrahi işlemdir. Tıbbi adı servikal serklajtır; halk arasında “rahim ağzı dikişi” olarak bilinir.
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Tıbbi adı | Servikal serklaj (cerclage) |
| Ne zaman yapılır? | Genellikle 12–16. haftalarda (profilaktik); gerektiğinde daha geç |
| Yöntemler | Vajinal serklaj (McDonald, Shirodkar), abdominal serklaj |
| Anestezi | Spinal veya genel anestezi |
| İşlem süresi | 15–30 dakika |
| Dikişin alınma zamanı | Genellikle 36–37. haftada (acil durumlarda daha erken) |
| Dikişten sonra doğum | Çoğunlukla birkaç gün–birkaç hafta içinde başlar veya 37. haftaya beklenir |
Bu soruların hepsine net yanıt verebilmek için bu sayfayı hazırladım. Serklaj kararının nasıl verildiğini, işlemin nasıl yapıldığını, dikişten sonraki süreci ve dikişin alınmasını olabildiğince sade ve bilimsel bir dille anlatıyorum.
Bölüm 01 Serklaj Dikişi Nedir? Neden Yapılır?
Normal bir gebelikte rahim ağzı (serviks), doğum yaklaşana dek sert, kapalı ve uzun kalır; yalnızca doğum zamanı yumuşayıp açılmaya başlar. Servikal yetmezlik (servikal inkompetans) adı verilen durumda ise serviks ikinci veya üçüncü trimesterde — herhangi bir ağrı ya da kasılma olmaksızın — kendiliğinden açılmaya ve kısalmaya başlar. Bu; ağrısız gebelik kaybına, erken doğuma veya gebelik zarının serviksten sarkmasına yol açabilir.
Serklaj, bu riski taşıyan gebelerde serviksin dikişle mekanik olarak desteklenmesi amacıyla uygulanır. Rahim ağzının etrafına dayanıklı bir dikiş ipi geçirilerek kapatılır; böylece gebeliğin daha uzun süre sürdürülmesi hedeflenir.
Hangi Durumlarda Serklaj Yapılır?
Öykü Bazlı Serklaj
Daha önce ikinci trimesterde ağrısız rahim ağzı açılmasına bağlı gebelik kaybı ya da erken doğum yaşamış; servikal yetmezlik tanısı almış gebelere profilaktik olarak genellikle 12–14. haftada uygulanır. En sık uygulanan serklaj tipidir.
Ultrason Bazlı Serklaj
Gebelikte rutin ultrason takibinde serviks boyu 25 mm’nin altına düştüğünde (özellikle daha önce erken doğum öyküsü olan gebelerde) değerlendirilir. 16–24. haftalar arasında uygulanabilir.
Acil (Kurtarma) Serklajı
Muayenede rahim ağzının açık olduğu ya da amniyotik zarın servikste görüldüğü saptandığında uygulanan acil işlemdir. Genellikle 16–24. haftalarda gerçekleşir; risk daha yüksektir ancak uygun vakalarda gebeliği kurtarabilir.
Tekrarlayan Gebelik Kaybı
İkinci trimesterde tekrarlayan gebelik kayıpları yaşayan ve servikal faktörün sorumlu olduğu düşünülen vakalarda bir sonraki gebelikte erken serklaj uygulanabilir.
Abdominal Serklaj Endikasyonu
Daha önce vajinal serklaj başarısız olmuş, servikse ulaşımı güçleştiren anatomik varyantlar ya da çok kısa serviksi olan vakalarda vajinal yerine laparoskopik yolla karından uygulanan abdominal serklaj tercih edilir.
Konizasyon Sonrası
Daha önce servikal konizasyon (CIN tedavisi için rahim ağzından doku alınması) geçirmiş olgularda serviks kısalmış olabilir. Bu durum sonraki gebeliklerde servikal yetmezlik riskini artırır ve serklaj değerlendirmesi gerekebilir.
Bölüm 02 Serklaj Dikişi Nasıl Yapılır? Yöntemler
Serklaj iki ana yöntemle uygulanır: vajinal yoldan ve karından (abdominal). Her iki yöntemin de avantajları ve endikasyonları farklıdır.
Vajinal Serklaj — McDonald Yöntemi
Günümüzde en yaygın kullanılan yöntemdir. Serviksin etrafına kalın, emilmeyen bir dikiş ipi (genellikle monoflaman naylon veya mersilene bant) dairesel olarak geçirilir ve bağlanır. İşlem vajinal yoldan, spinal ya da genel anestezi altında ameliyathanede gerçekleştirilir; 15–20 dakika sürer. Dikiş uçları vajina içinde bırakılır; alım sırasında bu uçlardan çekilerek çözülür.
Vajinal Serklaj — Shirodkar Yöntemi
McDonald’a göre teknik olarak daha karmaşık bir yöntemdir; dikiş ipi serviksin daha yüksek bir noktasına yerleştirilir. Dikiş uçları vaginal mukoza altına gömülür. Bazı vakalarda daha iyi destek sağladığı düşünülmektedir; ancak McDonald yöntemiyle başarı oranları büyük ölçüde benzerdir.
Abdominal Serklaj — Laparoskopik Yol
Karın duvarından laparoskopi yardımıyla uygulanan bu yöntemde dikiş ipi rahim-vajina bileşkesine (internal os düzeyine) yerleştirilir. Vajinal serklajın başarısız olduğu ya da servikse vajinal yoldan ulaşımın güç olduğu özel vakalarda tercih edilir. Abdominal serklajda doğum mutlaka sezaryenle yapılmalıdır; normal doğum kontrendikedir.
Hangi yöntem bana uygun? Serklaj yöntemi; önceki gebelik öykünüz, serviksin mevcut anatomisi, önceki serklaj başarısızlığı olup olmadığı ve gebelik haftası göz önüne alınarak doktorunuz tarafından belirlenir. Bu karar bireyseldir; standart bir yanıtı yoktur.
Bölüm 03 Serklaj Dikişi Ne Zaman Atılır?
Serklajın zamanlaması, endikasyonuna göre farklılık gösterir. Doğru haftalarda yapılması hem başarı oranını artırır hem de komplikasyon riskini azaltır.
Daha önce servikal yetmezlik tanısı almış ya da ikinci trimesterde açıklanamayan gebelik kaybı yaşamış gebelerde seçilen penceredir. Bu haftada serviks henüz kısalmamıştır; dikiş sağlam dokuya atılır ve başarı oranı en yüksektir. İşlem öncesinde fetal anomali taraması (NT ultrason) tamamlanmış olmalıdır.
Serviks boyunun ultrasonla izlendiği gebelik takibinde kısalma saptandığında ya da muayenede açılma görüldüğünde bu dönemde uygulanır. Risk biraz daha yüksek olmakla birlikte başarıyla gerçekleştirilebilir. 24. haftadan sonra serklaj uygulamaları tartışmalıdır ve özelleşmiş merkezlerde klinik karar gerektirir.
Tekrarlayan vajinal serklaj başarısızlığı yaşamış bazı olgularda bir sonraki gebelikten önce laparoskopik olarak abdominal serklaj yerleştirilebilir. Bu yaklaşımda hasta gebe kalmadan önce ameliyat edilir; daha iyi bir destek sağlanır. Ardından IVF ya da doğal yoldan gebelik planlanır.
Bölüm 04 İşlem Öncesi Hazırlık ve İşlem Günü
Serklaj ameliyat öncesi hazırlık gerektiren cerrahi bir işlemdir. Aşağıda standart süreç özetlenmiştir; kliniğinizin talimatları önce gelir.
İşlem Öncesi Değerlendirme
Ultrasonla fetal kalp atımı ve serviks boyu doğrulanır. Aktif vajinal enfeksiyon varsa serklaj ertelenerek önce tedavi edilir. Kontraksiyon ya da aktif kanama varlığında işlem yapılmaz. Gerekli kan tahlilleri tamamlanır.
Açlık Süresi
Spinal ya da genel anestezi uygulanacağından işlemden en az 6–8 saat önce katı gıda ve 4–6 saat önce sıvı alınmamalıdır. Ameliyat sabahı içilebilecekler konusunda anestezi ekibinin talimatına uyun.
Anestezi
Vajinal serklaj genellikle spinal anestezi (belden uyuşturma) ile yapılır; genel anestezi de uygulanabilir. İşlem sırasında ağrı hissedilmez. Anestezi biçimi anestezi uzmanıyla işlem öncesinde konuşulur.
İşlem Süresi ve Hastanede Kalış
İşlem 15–30 dakika sürer. Sonrasında birkaç saatlik gözlem yapılır; fetal kalp atımı kontrol edilir, erken kasılma belirtisi izlenir. Çoğu hasta aynı gün ya da ertesi sabah taburcu edilir.
İşlem Sonrası İlaçlar
Doktora göre değişmekle birlikte işlem sonrası kısa süreli tokolitik (kasılma önleyici), progesteron takviyesi ve antibiyotik önerilebilir. Talimatları eksiksiz uygulamak önemlidir.
Taburculuk ve Eve Dönüş
Anestezi nedeniyle taburculuk günü araç kullanılmaz. Refakatçiyle gelmek gereklidir. Eve döndükten sonra dinlenmek, ağır aktiviteden kaçınmak ilk günlerde önemlidir.
Bölüm 05 Serklaj Dikişinden Sonra Dikkat Edilmesi Gerekenler
Serklaj sonrası dönem hem fiziksel hem de psikolojik açıdan dikkatli yönetilmesi gereken bir süreçtir. Doktorunuzun bireysel yönlendirmeleri bu genel önerilerin önünde gelir.
İlk Birkaç Gün
İşlem sonrası hafif kasık ağrısı, baskı hissi ve hafif lekelenme normaldir. Ağrı kesici olarak parasetamol kullanılabilir. İlk 24–48 saatte tam yatak istirahati önerilir. İlk haftada ağır fiziksel aktivite, uzun yürüyüş ve ev işlerinden kaçınılmalıdır.
Uzun Vadeli Kısıtlamalar
Serklaj yerleştirildikten sonra çoğu vakada cinsel ilişki yasaklanır ya da ciddi biçimde kısıtlanır. “Pelvic rest” olarak adlandırılan bu dönemde vajinal penetrasyon, tampon kullanımı ve pelvik muayene servikse baskı oluşturabileceğinden kaçınılmalıdır. Bireysel kısıtlamalarınızı doktorunuza danışarak öğrenin.
Ağır kaldırma, koşma ve uzun süreli ayakta durma kasılma riskini artırabilir. Hafif yürüyüş çoğunlukla serbesttir; ancak bunu doktorunuzla onaylayın. Uzun mesafeli seyahat konusunda da bilgi almak yararlıdır.
Serklaj yapılmış gebeliklerde serviks boyunun düzenli ultrasonlarla izlenmesi gerekir. Serklaj altında serviks boyunun kısalması dikişin tutmadığına işaret edebilir; bu durumda yönetim planı revize edilir.
Şiddetli ya da artan karın ağrısı, düzenli kasılmalar, vajinal kanama, kötü kokulu akıntı, ateş ve amniyon suyunun gelmesi acil başvuru gerektirir. Bu belirtiler dikişin açılabileceğine, erken doğuma ya da enfeksiyona işaret edebilir; vakit kaybetmeksizin başvurun.
Düzenli kasılmalar, vajinal kanama, su gelmesi ya da sızıntı, 38°C üzerinde ateş, kötü kokulu akıntı ve kasıklarda şiddetli baskı hissi serklaj sonrasında acil değerlendirme gerektiren belirtilerdir. Bu durumlardan herhangi birinde kliniğinizi ya da en yakın acili arayın.
Bölüm 06 Serklaj Dikişi Kendiliğinden Açılır mı?
Bu soru, serklaj sonrası dönemde anne adaylarının en sık ve en kaygıyla sorduğu sorudur. Dürüst ve net yanıt vereyim.
Serklaj dikişinin kendiliğinden açılması — yani sütürün gebelik devam ederken yer değiştirmesi, kesi gelmesi ya da serviksin açılmaya devam etmesi — nadir fakat mümkün bir komplikasyondur. Özellikle acil (kurtarma) serklajlarında, servikste ileri açılma varken uygulanan işlemlerde ve enfeksiyon geliştiğinde bu risk artar.
Dikişin Açıldığına İşaret Eden Belirtiler
Serklaj sonrası aşağıdaki belirtiler dikişin tutmadığına ya da açıldığına işaret edebilir: kasık ve bel bölgesinde artan baskı veya ağrı; vajinal akıntıda artış ya da karakterinin değişmesi; sulu akıntı ya da sızıntı (amniyon suyu); düzenli aralıklı kasılmalar; servikal muayenede ilerleme. Bu belirtilerden herhangi biri saptandığında derhal doktora başvurulmalıdır.
Dikiş Açılırsa Ne Yapılır?
Dikişin açılması durumunda klinisyenin önünde birkaç seçenek vardır: dikişin acilen çıkarılması ve doğumun beklenmesi; amniyotik zarlar intakt ve enfeksiyon yoksa yeniden serklaj denenmesi; ya da hastanede yatarak yakın izlem. Gebelik haftası, amniyotik zarların bütünlüğü, enfeksiyon varlığı ve annenin genel durumu bu kararı şekillendirir. Bu kararlar mutlaka perinatolog eşliğinde alınmalıdır.
Bölüm 07 Serklaj Dikişi Nasıl Alınır? Doğum Ne Zaman Olur?
Serklaj dikişinin alınması işlemi — “dikiş alımı” ya da tıbbi dilde “serklaj eksizyonu” — planlanan bir prosedürdür ve çoğunlukla hastanede ya da klinikteki kısa bir girişimdir.
Dikiş Ne Zaman Alınır?
Profilaktik serklajlarda dikiş genellikle 36–37. gebelik haftasında alınır. Bu hafta; fetüsün yeterince olgunlaşmış olduğu ve miad doğumun beklenebileceği dönemdir. Dikişin bu haftada alınması, doğum başladığında serviksin doğal olarak açılabilmesine olanak tanır.
Bazı özel durumlarda dikiş daha erken alınabilir: erken doğum eylemi başladığında, zarlar açıldığında, enfeksiyon geliştiğinde ya da herhangi bir obstetrik endikasyon oluştuğunda dikiş acilen çıkarılır.
Dikiş Alınması Acıtır mı? Nasıl Yapılır?
Vajinal serklajın alınması genellikle kısa, poliklinik ortamında yapılan bir girişimdir. Çoğu vakada anestezi gerekmez; basit bir makas ve forseps yardımıyla dikiş uçları bulunarak kesilir ve çekilir. İşlem sırasında hafif bir baskı ve rahatsızlık hissedilebilir; çoğu gebe tarafından tolere edilebilir olarak tanımlanır. Bazı vakalarda lokal anestezi ya da ağrı kesici önerilir.
Abdominal serklajın alınması ise sezaryen sırasında yapılır; ayrı bir girişim gerektirmez.
Dikişten Sonra Doğum Ne Zaman Başlar?
Bu soru çok sık sorulur ve yanıtı oldukça değişkendir. Bazı gebelerde dikiş alımından saatler içinde kasılmalar başlar ve doğum gerçekleşir. Bir kısmında ise serviks açılmaya geç başlar ve doğum günler, hatta haftalar sonra olur. Genel eğilim şöyledir: dikiş alımından sonra doğum birkaç gün ile birkaç hafta arasında başlar; ancak bu süreyi öngörmek mümkün değildir. Dikiş alınmadan önce servikal olgunluk, bebeğin pozisyonu ve diğer obstetrik faktörler bu süreci etkiler.
Önemli: Dikiş alındıktan sonra kasılmalar başladığında ya da herhangi bir anormal belirti ortaya çıktığında hemen hastaneye başvurulmalıdır. Dikişin alınması “doğum hazırlığı” sürecinin başladığının işaretçisidir; bu dönemde hastane çantasının hazır tutulması önerilir.
Bölüm 08 Serklaj Dikişi Fiyatı ve Türkiye’de Uygulama
Serklaj dikişi fiyatı; uygulandığı merkez (üniversite hastanesi, özel hastane veya özel klinik), uygulanan yöntem (McDonald, Shirodkar, abdominal), gebelik haftası ve anestezi tipine göre farklılık gösterir.
SGK Kapsamı: Türkiye’de serklaj, tıbbi endikasyon varlığında devlet ve SGK anlaşmalı özel hastanelerde SGK kapsamında uygulanabilir. Servikal yetmezlik tanısı için gerekli klinik değerlendirme ve dokümantasyon gereklidir. Özel klinik ve hastanelerde ise güncel 2025–2026 fiyatını doğrudan almayı öneririm; fiyatlar enflasyona göre değişkenlik göstermektedir.
Kliniğimizde serklaj işlemi öncesi değerlendirme ve güncel bilgi için randevu alabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Serklaj (rahim ağzı dikişi), servikal yetmezlik ya da kısa serviks nedeniyle erken doğum veya gebelik kaybı riski bulunan gebelerde rahim ağzının dikişle desteklenmesi işlemidir. Daha önce ikinci trimesterde ağrısız gebelik kaybı yaşamış, ultrasonla serviks kısalığı saptanmış ya da muayenede rahim ağzı açılmış olan gebelerde değerlendirilir. Amacı gebeliğin daha uzun süre sürdürülmesini sağlamaktır.
Profilaktik (önleyici) serklaj genellikle NT ultrason tamamlandıktan sonra 12–14. haftalarda yapılır. Ultrason bazlı serklajlar 16–24. haftalara kadar uygulanabilir. Acil (kurtarma) serklajları ise 24. haftaya kadar özelleşmiş merkezlerde değerlendirilebilir. Gebelik öncesi abdominal serklaj ise gebelik planlanmadan önce uygulanır. Hangi hafta yapılacağı; endikasyona, serviksin durumuna ve gebelik öyküsüne göre belirlenir.
Nadir olmakla birlikte evet, mümkündür. Özellikle acil serklajlarda, servikste ileri açılma varken uygulanan işlemlerde ve enfeksiyon geliştiğinde bu risk artar. Uyarı belirtileri: kasık ağrısı, baskı hissi, vajinal akıntıda değişme, sulu akıntı ve düzenli kasılmalar. Bu belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeksizin doktora ya da acile başvurun. Düzenli serviks boyu ultrasonları dikişin durumunu izlemede kritik öneme sahiptir.
Vajinal serklaj alımı genellikle kısa bir poliklinik işlemidir; çoğu vakada anestezi gerektirmez. Forseps ve makas yardımıyla dikiş uçları bulunur, kesilir ve çekilir. Hafif baskı ve rahatsızlık hissedilebilir; ciddi ağrı genellikle yaşanmaz. Bazı vakalarda lokal anestezi ya da işlem öncesi ağrı kesici önerilebilir. Abdominal serklaj ise sezaryen sırasında alınır; ek bir girişim gerektirmez.
Dikiş alımından sonra doğumun ne zaman başlayacağı öngörülemez. Bir kısım gebede kasılmalar saatler içinde başlarken, pek çoğunda birkaç gün ile birkaç hafta arasında değişen sürelerde doğum başlamaz. Bu süreyi belirleyen faktörler arasında servikal olgunluk, bebeğin pozisyonu, parite (kaçıncı doğum olduğu) ve diğer obstetrik bulgular yer alır. Dikiş alındıktan sonra kasılma ya da anormal belirti başlarsa hemen hastaneye başvurun; bu dönemde hastane çantanızın hazır olması önerilir.
İşlem sonrası ilk günlerde dinlenin ve ağır fiziksel aktiviteden kaçının. Doktorunuzun önerdiği ilaçları (progesteron, antibiyotik, varsa tokolitik) düzenli kullanın. Cinsel ilişki genellikle kısıtlanır; bunun süresi ve kapsamı için doktorunuza sorun. Vajinal akıntıda değişme, sulu akıntı, kasılmalar, ateş veya artan ağrı acil başvuru gerektirir. Serviks boyu takibini aksatmayın; düzenli ultrason kontrollerine gidin.
Vajinal serklaj (McDonald veya Shirodkar) vajinal yoldan uygulanır; gebelik devam ederken veya doğum eylemi başladığında dikiş vajinadan alınabilir ve normal doğum mümkündür. Abdominal serklaj ise karın duvarından laparoskopi yardımıyla yapılır; dikiş rahim-vajina bileşkesine daha yüksek bir noktaya yerleştirilir. Bu yöntemde doğum mutlaka sezaryenle yapılmalıdır. Abdominal serklaj; vajinal serklajın başarısız olduğu, çok kısa serviksi olan ya da anatomik kısıtlaması bulunan özel vakalarda tercih edilir. Hangi yöntemin size uygun olduğuna doktorunuzla birlikte karar vermeniz gerekir.
Serklaj fiyatı; yapıldığı merkez (üniversite/devlet/özel), yöntem ve anestezi tipine göre değişir. Tıbbi endikasyon belgesiyle SGK anlaşmalı kurumlarda SGK kapsamında yapılabilir. Özel klinik ve hastanelerde güncel 2025–2026 fiyatını doğrudan ilgili merkezden öğrenmenizi öneririm; fiyatlar yıllık olarak güncellenir. Kliniğimizde serklaj değerlendirmesi ve güncel fiyat için randevu alabilirsiniz.
Serklajda kullanılan dikiş ipi genellikle emilmeyen sentetik malzemeden yapılır — en yaygın kullanılan mersilene bant ve monoflaman naylon iplerdir. Bu ipler zamanla vücut tarafından sindirilmez; dolayısıyla doğumdan önce mutlaka çıkarılmaları gerekir. Vajinal serklajda dikiş uçları vajina içinde görünür biçimde bırakılır ve alım sırasında bu uçlardan tutularak çekilir. Abdominal serklajda ise sezaryen sırasında alınır.
Serklajla birlikte progesteron (vajinal ya da kas içi) kullanımı pek çok kılavuzda önerilmektedir; özellikle kısa serviks saptanmış vakalarda ikisi bir arada daha iyi koruma sağlar. Ancak bu kombinasyonun her vakada standart olarak yapılması gerekip gerekmediği konusunda tartışma sürmektedir. Progesteron kullanıp kullanmayacağınıza doktorunuz bireysel durumunuzu değerlendirerek karar verir.
Serklaj Değerlendirmesi için Randevu
Servikal yetmezlik, kısa serviks ya da tekrarlayan gebelik kaybı şüphesiyle serklaj değerlendirmesi için Ankara Çankaya’daki kliniğimize başvurabilirsiniz.
Randevu Al →
İLGİLİ SAYFALAR
3- Cinsiyet